Den Haag – LGBT Asylum Support heeft minister Bart van der Brink van Asiel en Migratie om opheldering gevraagd over de beoordeling van digitale foto’s in asielprocedures als mogelijk AI-gegenereerd. Aanleiding is een herhaalde asielprocedure waarin de IND foto’s van een homoseksuele asielzoeker, waarop hij onder meer zoenend met zijn partner te zien is, terzijde heeft geschoven omdat digitale beelden volgens de IND met behulp van AI kunnen zijn gegenereerd.
De foto’s maken onderdeel uit van het dossier van een uit Sierra Leone gevluchte LHBTIQ+-asielzoeker, waarbij beelden met zijn partner een belangrijk onderdeel vormen van de onderbouwing van zijn identiteitsgroei. In het besluit stelde de IND dat de afbeeldingen “niet objectief verifieerbaar” zijn en stelde zonder verdere onderbouwing dat “met het bestaan van AI-technologie foto’s minder betrouwbaar zijn, nu deze evengoed zouden kunnen zijn gegenereerd.”
Volgens LGBT Asylum Support wordt in de motivering niet gesteld dat de betreffende foto’s daadwerkelijk zijn gemanipuleerd. Ook wordt er niet verwezen naar technisch onderzoek, een deskundigenrapport of concrete ongerijmdheden in de beelden. Sandro Kortekaas van LGBT Asylum Support: “Als de redenering van de IND wordt gevolgd, kan vrijwel geen enkele digitale foto nog bewijswaarde hebben. Het is volstrekt ontoelaatbaar dat specifieke foto’s zonder concrete aanwijzingen als onbetrouwbaar terzijde worden geschoven. Daardoor toetst de IND niet langer objectief.”
Bijzondere bewijspositie van LHBTI-asielzoekers
De organisatie wijst erop dat beeldmateriaal voor LHBTI-asielzoekers van grote betekenis is. Mensen die afkomstig zijn uit landen of gemeenschappen waar homoseksualiteit wordt afgewezen, bestraft of verborgen moet blijven, beschikken vaak niet over officiële of onafhankelijk verifieerbare documenten. Toch wordt hierop in de besluitvorming wel standaard afgewezen. De stichting heeft de minister meermaals verzocht om een beleidskader identiteitsgroei op te stellen waarin beeldmateriaal dat dit proces ondersteunt, zwaarder meeweegt. Foto’s waarop iemand openlijk affectie toont aan een partner zijn immers een essentieel onderdeel van de persoonlijke ontwikkeling. Deels is de minister in de nieuwe werkinstructie hieraan tegemoetgekomen, maar er wordt nog telkens uitgegaan van enkel de verklaringen. Kortekaas: “De IND moet in samenhang toetsen. Met deze foto’s toont betrokkene juist zonder schaamte zijn genderidentiteit en -expressie, en zijn liefde voor zijn partner in een land waar je jezelf mag zijn. Dit zijn foto’s die bovendien naadloos aansluiten bij zijn verklaringen over zijn identiteitsgroei.”
Onmogelijke bewijslast
De organisatie benadrukt dat bewijsmiddelen niet afzonderlijk doorslaggevend hoeven te zijn, maar wel in samenhang met de verklaringen en alle overige omstandigheden moeten worden beoordeeld. De IND moet inzichtelijk motiveren waarom een document geen of slechts beperkte waarde heeft. Een algemene verwijzing naar de mogelijkheid van AI-manipulatie is daarvoor volgens LGBT Asylum Support onvoldoende. Het zonder concrete onderbouwing afwijzen van dergelijk materiaal kan volgens de stichting leiden tot een onmogelijke bewijslast. Zij heeft de minister dan ook verzocht om transparantie in de besluitvorming over welke criteria gelden bij de beoordeling van digitale foto’s, en om Werkinstructie 2026/24 hierop aan te passen.
